Wynik testu na ojcostwo, jak czytać prawdopodobieństwo i wykluczenie

Raport laboratorium zwykle ma tabelę markerów STR dla każdej osoby, czyli krótkich powtarzalnych odcinków DNA odziedziczonych po rodzicach. Dziecko dostaje po jednym wariancie każdego markera od matki i od ojca. Laboratorium porównuje, czy warianty dziecka, których nie ma u matki, pasują do domniemanego ojca.

Na końcu raportu znajdziesz wniosek: ojcostwo wykluczone albo ojcostwo praktycznie potwierdzone, zwykle z liczbą w procentach. Poniższa tabela wyjaśnia pojęcia, które pojawiają się najczęściej.

O wykluczeniu mówimy, gdy wiele markerów jest niezgodnych. W praktyce oznacza to, że dziecko ma warianty, których nie mogło odziedziczyć od badanego mężczyzny. Raport podaje wtedy prawdopodobieństwo ojcostwa równe zero albo informację o wykluczeniu.

Laboratorium nie opiera wniosku na pojedynczej niezgodności, bo bardzo rzadko zdarza się mutacja w jednym markerze. Dopiero kilka niezgodnych markerów daje wykluczenie. Dlatego jedna różnica w raporcie nie przesądza o wyniku.

Przy zgodności wszystkich markerów laboratorium podaje indeks ojcostwa oraz prawdopodobieństwo, zwykle bliskie 100 procent. Indeks mówi, jak wielokrotnie bardziej prawdopodobny jest ten układ markerów, jeśli badany mężczyzna jest ojcem, niż gdyby był przypadkowym mężczyzną z populacji. Im wyższy indeks, tym wyższe prawdopodobieństwo.

Wartość prawdopodobieństwa zależy od liczby porównanych markerów i od tego, czy w badaniu uczestniczyła matka. Dlatego dwa laboratoria mogą podać różne liczby, choć wniosek jest ten sam. Liczbę markerów laboratorium podaje w opisie badania.

Czasem w raporcie widać jeden lub dwa niezgodne markery przy pozostałych zgodnych. To nie musi oznaczać wykluczenia. W DNA zdarzają się rzadkie zmiany przy przekazywaniu wariantu z rodzica na dziecko, czyli mutacje.

W takiej sytuacji laboratorium zwykle:

• sprawdza wynik jeszcze raz,
• dołącza do analizy dodatkowe markery,
• uwzględnia możliwość mutacji w obliczeniu indeksu,
• opisuje wniosek w raporcie ze wskazaniem niezgodnych markerów.

Jeśli Twój raport zawiera niezgodny marker, zapytaj laboratorium, jak go uwzględniono. To pytanie dotyczy opisu raportu, a nie interpretacji medycznej.

Po wyniku masz kilka możliwości, zależnie od celu badania. Gdy badanie było prywatne i nie potrzebujesz dokumentu formalnego, wynik odpowiada na pytanie. Jeśli wynik ma być przedstawiony sądowi lub urzędowi, wymagany jest tryb sądowy z weryfikacją tożsamości i pobraniem przy świadku, opisany w tekście test prywatny czy sądowy. Zasady zgody osób badanych znajdziesz w artykule test na ojcostwo a zgoda.

Wynik badania prenatalnego, wykonywanego z krwi matki, czyta się podobnie, ale metoda analizy jest inna. Opisujemy ją na stronie test na ojcostwo w ciąży.

Raport o ojcostwie odpowiada na jedno pytanie: czy badany mężczyzna jest biologicznym ojcem dziecka. Nie jest diagnozą zdrowotną i nie mówi nic o chorobach ani predyspozycjach. Jeśli masz pytania o zdrowie, omów je ze specjalistą. Naszym zadaniem jest opisać wynik, a nie go oceniać.

Przed zamówieniem sprawdź, ile markerów porównuje laboratorium, czy raport zawiera wniosek w formie opisowej i czy możesz zapytać o szczegóły. Porównanie laboratoriów z cenami z publicznych cenników znajdziesz na stronie laboratoria. Przedział cen badania na ojcostwo to od 577 do 1 300 zł, sprawdzany z datą. Szersze wyjaśnienie pojęć jest w słowniku analizy DNA.