Analiza DNA w laboratorium krok po kroku
Analiza DNA w laboratorium to porównanie profili genetycznych z próbek dwóch lub więcej osób. Składa się z pobrania materiału, wyodrębnienia DNA, odczytu markerów i obliczenia wyniku, który laboratorium opisuje w raporcie.
Analiza DNA w skrócie
| Etap | Co się dzieje | Czego potrzebuje laboratorium |
|---|---|---|
| Pobranie | Wymaz z policzka, włosy z cebulkami albo inny materiał | Próbka każdej badanej osoby i dane do opisu |
| Wyodrębnienie | Z komórek uzyskuje się czyste DNA | Materiał o odpowiedniej jakości |
| Odczyt markerów | Analizator zapisuje profil genetyczny | Wyodrębnione DNA |
| Porównanie | Profile badanych osób zestawia się ze sobą | Komplet profili |
| Wynik | Laboratorium opisuje zgodność albo jej brak | Dane do raportu |
etapy
Pobranie próbki
Najczęściej stosuje się wymaz z policzka. Wacik z patyczkiem zbiera komórki nabłonka, nie boli i nie wymaga krwi. Materiałem bywają też włosy z cebulkami, a w ciąży krew matki, z której laboratorium wydziela fragmenty DNA płodu.
Do celów sądowych próbki pobiera się przy świadku, po okazaniu dokumentu tożsamości. Szczegóły opisuje strona test na ojcostwo do sądu.
Wyodrębnienie DNA
Laboratorium rozbija komórki i oczyszcza DNA z białek oraz innych składników. Od jakości tego etapu zależy, czy dalsza analiza się powiedzie. Włos bez cebulki albo zużyty przedmiot często nie daje wystarczającej ilości DNA.
Odczyt markerów
Marker to miejsce w genomie, które różni się między ludźmi. Analizator zapisuje, jakie warianty ma dana osoba w kolejnych markerach, i tworzy z nich profil genetyczny.
Porównanie profili
W teście na ojcostwo laboratorium sprawdza, czy dziecko ma w każdym markerze wariant, który mogło odziedziczyć po domniemanym ojcu. Jedna niezgodność nie rozstrzyga sprawy, a kilka niezgodności prowadzi do wykluczenia ojcostwa.
Raport z wynikiem
Raport podaje, czy ojcostwo wykluczono, czy nie, a przy braku wykluczenia także prawdopodobieństwo ojcostwa. Sposób czytania takiego raportu opisuje wpis jak czytać wynik testu na ojcostwo.
slownik
Analiza DNA teoria i praktyka
Teoria mówi, że DNA każdego człowieka jest unikalne, a dziecko dziedziczy po połowie od każdego z rodziców. Praktyka laboratoryjna sprowadza się do porównania wybranych markerów i obliczenia, jak bardzo wynik pasuje do hipotezy o pokrewieństwie. Poniższe pojęcia pojawiają się w raportach i opisach badań.
STR
STR (krótkie powtórzenia tandemowe) to marker, w którym krótki fragment DNA powtarza się różną liczbę razy. Liczba powtórzeń różni się między ludźmi, dlatego STR są standardem w testach na ojcostwo i pokrewieństwo.
SNP
SNP to zmiana pojedynczej litery kodu genetycznego w danym miejscu genomu. Tego typu markery wykorzystuje się m.in. przy badaniach z krwi matki w ciąży oraz przy ustalaniu pochodzenia.
Marker
Marker to wskazane miejsce w DNA, które laboratorium odczytuje i porównuje. Im więcej markerów obejmuje badanie, tym pewniejszy wynik. Liczbę markerów podaje każde laboratorium w swojej ofercie.
Markery autosomalne
Markery autosomalne leżą na chromosomach nieseksualnych, które dziecko dziedziczy po obojgu rodzicach. Dlatego służą do ojcostwa, pokrewieństwa rodzeństwa i do oszacowania pochodzenia.
Y-DNA
Y-DNA to DNA z chromosomu Y, który mężczyzna dziedziczy po ojcu w niemal niezmienionej postaci. Pokazuje linię męską, więc służy genealogii i potwierdzaniu pokrewieństwa w linii ojcowskiej.
mtDNA
mtDNA to DNA mitochondrialne, które dziecko dziedziczy wyłącznie po matce. Pokazuje linię żeńską i służy genealogii oraz badaniu pokrewieństwa w linii matczynej.
Wykluczenie ojcostwa
Wykluczenie ojcostwa to wynik, w którym profil domniemanego ojca nie pasuje do profilu dziecka w kilku markerach. Przyjmuje się, że oznacza to, iż badany mężczyzna nie jest biologicznym ojcem.
Prawdopodobieństwo ojcostwa
Prawdopodobieństwo ojcostwa to liczba obliczona na podstawie zgodności markerów. Przy braku wykluczenia jest bardzo wysokie, a laboratoria podają je w raporcie jako wartość procentową.
Co dalej
Wiedza o metodzie pomaga czytać oferty, ale wybór badania zależy od sytuacji. Opisz, kogo chcesz zbadać i po co, a dobór wskaże rodzaj testu, wymagania i laboratoria z cenami. Szczegóły działania serwisu opisuje strona jak to działa, a ceny zestawia cennik testów DNA. Przegląd badań znajdziesz też na stronie badania DNA.
Dobierz test